13 niedziela zwykła – rok A

Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza
(Mt 10, 37-42)

Czterej Apostołowie – Albrecht Dürer, 1526 r.
tempera na desce – 204 x 74 cm
Stara Pinakoteka w Monachium

Albrecht Dürer namalował Czterech Apostołów w 1526 roku z własnej inicjatywy, jako dar dla rodzimej Norymbergi. Były to ostatnie wielkie obrazy mistrza. Zostały one zawieszone w wyższej sali rady miasta, w nawiązaniu do średniowiecznych przedstawień sprawiedliwości.

Miał sposobność zobaczyć je elektor bawarski Maksymilian I i poinformował radę miasta, że pragnie tego dzieła i że odmowę jego sprezentowania uzna za szczególnie wielki brak szacunku. W ten sposób 27 sierpnia 1627 roku Czterech Apostołów trafiło do Monachium. Rada miejska Norymbergi próbowała odzyskać obrazy argumentując, że cytaty z Biblii Lutra w dolnej części obrazów mogłyby obrazić katolickie Monachium. Elektor rozwiązał ten problem, każąc odciąć inskrypcje i odesłać te fragmenty do Norymbergi. Tego patu dyplomatycznego nie zmieniły nawet późniejsze wydarzenia: Norymberga stała się częścią Bawarii w 1806 roku. Dopiero w 1922 roku, na skutek działań środowisk konserwatorskich, inskrypcje zostały ponownie scalone z obrazami.

Dürer namalował dyptyk po powrocie do Norymbergii z Wenecji, gdzie podziwiał ołtarz Giovanniego Belliniego pochodzący z 1505 roku z kościoła San Zaccaria, przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem i Czterema Świętymi. To jest fakt historyczny. Ale obrazy Norymberczyka są pokrewne innemu dziełu, którego nie widział. W chwili tworzenia Czterech Apostołów istniała już polichromia sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej Michała Anioła. Czujne spojrzenie św. Pawła, szok i poruszenie w oczach św. Marka, oraz poważne zamyślenie św. Jana i duch potwierdzenia intuicji w geście Piotra są pokrewne postaciom proroków i wyroczni przepowiadających potęgę stworzenia i zbawienia Człowieka, uwiecznionych w Sykstynie.

Kajetan